غور فرموده بود بر او هم واضح مىشد كه چنان موارد دلالت دارد بر اينكه اعتماد السلطنه به اقتضاى مسؤوليت و منصب ادارى و البته تقرب به شاه قطعا « بر نگارش مطالب نظارت داشته » و بعضى از نوشته‌ها هم از شخص اوست و ناچار به كسر و حذف پاره‌اى از جمع‌آورده‌هاى ديگران يا الحاق و اضافه بدانها مىبوده است ( اگرچه در روزنامهء خاطرات مىنويسد كه بعضى از عبارات شيخ مهدى موجب رنجش مردم از اعتماد السلطنه شده بوده است ) . طبيعى است كه گردآورى اطلاعات و مواد مندرج در المآثر و الآثار ، مخصوصا اخبار و وقايع حاصل زحمت و بصيرت چند نفرى است كه در دائرهء دار التأليف و انطباعات زيردست اعتماد السلطنه آن مطالب را از مطاوى روزنامه‌ها و گزارشهاى دولتى استخراج مىكرده‌اند . اعتماد السلطنه در روزنامهء خود نام شيخ مهدى عبد الرب - آبادى را به نام كسى آورده است كه به دستور العمل او به نگارش كتاب مشغول مىبوده است . اشارت اعتماد السلطنه دربارهء نگارش المآثر و الآثار در روزنامهء خاطرات او ظاهرا به اين دو مورد حصر شده است . شنبه 13 رجب 1306 بعد از رفتن [ ميرزا عليرضاى تفرشى ] كتاب المآثر و الآثار [ را ] كه سراپا تاريخ ناصر الدين شاه و وقايع چهل و دو رسالهء سلطنت ايشان است و چهار سال است زحمت مىكشم در تأليف اين كتاب حالا تمام شده برداشته در خانه رفتم . . . كتاب را كه ديدند با وجود حضور وزير علوم خيلى تمجيد فرمودند و به من فرمودند حقيقة مروج علم در ايران منحصر به تو است . عريضه‌اى هم كه به حضور همايون در باب اين كتاب نوشته بودم ملاحظه فرمودند . دستخط مفصل سراپا مرحمتى مرقوم فرمودند و مقرر شد عريضه و دستخط را در روزنامه طبع نمايم و اين كتاب را به مخارج دولت چاپ نمايم . اگرچه هنوز اين كتاب را ملاحظه نفرمودند يقين بعد از خواندن بيشتر پسند خواهند فرمود . ( ص 714 چاپ اول ) شنبه 15 ربيع الاول 1307 امسال در كتاب المآثر و الآثار كه به دستور العمل من شيخ مهدى نوشته و اسامى فضلا و شعراى اين عصر را ثبت نموده اسمى هم از اين ديوانه ( ميرزا كاظم رشتى ) برده . . . خلاصه اين كتاب را امسال شيخ مهدى ضايع كرد . از طرز و موضوعى كه من دستور العمل دادم خارج كرده از هركس تملق و طمعى داشته تمجيد زياد نموده ازين جهت اكثر مردم را از من رنجانده است . اما در شرح‌حال خودش و پدرش دو ورق نوشته و به سگ آبى خودش را رسانده . ( ص 767 ) « المآثر و الآثار » در همهء مراجع و مآخذ تأليف اعتماد السلطنه دانسته شده است و در چاپ سنگى زمان ناصر الدين شاه هم با نام او و به عنوان « تصنيف »